Verplichting
De Veiligheids- en Gezondheidscoördinatie is een gereglementeerde dienstverlening bepaald door:
Het Koninklijk Besluit van 25 januari 2001 betreffende de tijdelijke of mobiele bouwplaatsen
De Wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk
Bouwheer: particulier of vennootschap die de werken opdracht geeft en betaalt.
Uitvoeringsverantwoordelijke: architect of hoofdaannemer die de werken superviseert of uitvoert (uitvoering).
De tussenkomst van een Veiligheids- en Gezondheidscoördinator is verplicht voor alle werven waarop meer dan één aannemer tegelijkertijd of opeenvolgend aan het werk zal zijn.
Dit geldt zowel voor nieuwbouw als voor renovaties.
Werken die door één enkele aannemer zonder onderaannemers worden uitgevoerd, vallen niet onder deze verplichting.
Als aannemer wordt beschouwd elke persoon of vennootschap met een btw-nummer en die dus niet onder het statuut van arbeider of bediende valt.
Als onderaannemer wordt beschouwd elke andere onderneming of zelfstandige dan de Hoofdaannemer die aanwezig is op de werf, tegelijkertijd of opeenvolgend gedurende de werken.
=> In de praktijk heeft, behalve bij zeer beperkte werken, geen enkele algemene aannemer alle vakgebieden in eigen werknemers en besteedt hij bepaalde werken uit.
In principe moet de bouwheer de veiligheids- en gezondheidscoördinator aanstellen. Er bestaat een belangrijke uitzondering op deze algemene regel. Particuliere bouwheren wiens bouwproject niet bestemd is voor commerciële of professionele doeleinden, zijn vrijgesteld van deze verplichting. In hun plaats moet de architect de veiligheids- en gezondheidscoördinator aanstellen. Als er geen architect is die de werken superviseert (bijv. bij renovatiewerken waar zijn tussenkomst niet verplicht is), moet de aannemer met wie de particuliere bouwheer als eerste een contract heeft afgesloten, instaan voor de aanstelling van de veiligheids- en gezondheidscoördinator. Degene die de veiligheids- en gezondheidscoördinator aanstelt, moet ervoor zorgen dat de coördinator zijn taak correct kan uitvoeren.
De veiligheids- en gezondheidscoördinator moet een veiligheids- en gezondheidsplan opstellen en aangeven welke maatregelen de aannemers moeten nemen, bijvoorbeeld de installatie van netten of afschermingen. Hij moet erop toezien dat de verschillende aannemers elkaar niet hinderen (risico’s van co-activiteit). Dit zou het aantal ongevallen op bouwwerven aanzienlijk moeten verminderen.
Ontwerp en Uitvoering: de veiligheids- en gezondheidscoördinatie bestaat uit twee delen.
Een coördinator veiligheid ontwerp moet ten laatste tijdens de ontwerpfase worden aangesteld. Deze helpt de architect om in de plannen en in het definitieve bestek de preventiebeginselen en veiligheidsregels voor de uitvoering van de werken op te nemen. De coördinator moet ook een veiligheids- en gezondheidsplan opstellen, evenals een postinterventiedossier (P.I.D.).
Vóór de eigenlijke start van de werken moet een coördinator veiligheid uitvoering worden aangesteld. Deze ziet toe op de toepassing van het veiligheids- en gezondheidsplan tijdens de werken en past het zo nodig aan. Hij coördineert ook de preventie van risico’s tijdens de verschillende uitvoeringsfasen. Hij voltooit het PID op basis van de werkelijk uitgevoerde werken (as built).
In de meeste gevallen worden beide functies door dezelfde persoon uitgeoefend.
Wie betaalt de veiligheids- en gezondheidscoördinator?
De uitvoeringsverantwoordelijke moet bij zijn offerte een afzonderlijke raming voegen voor de voorziene preventiemaatregelen en -middelen uit het veiligheids- en gezondheidsplan. Als de architect (uitvoeringsverantwoordelijke) bovendien de coördinatieopdracht op zich neemt, wat zeldzaam zou moeten zijn, moet de bouwheer in het contract een clausule opnemen die deze opdracht specificeert en de kosten ervan duidelijk afzonderlijk vermeldt. De bouwheer betaalt de erelonen van de veiligheids- en gezondheidscoördinator en de kosten van eventuele te nemen maatregelen.
Wij hebben een tariferingsprocedure opgezet die rekening houdt met het type werf, de wettelijk verplichte documenten en de prestaties (bezoeken en rapporten).
Bon
à savoir : la plupart des sociétés de construction clé sur porte
intègrent souvent la coordination de sécurité dans leur contrat. L'indépendance de ce coordinateur peut alors être remise en question.
Non
seulement ces sociétés doivent prévoir un poste séparé pour la
coordination de sécurité santé, mais vous n'êtes pas obligé de prendre
leur coordinateur. En effet vous désignez le coordinateur de manière
souveraine.
Wie kan optreden als veiligheids- en gezondheidscoördinator?
De veiligheids- en gezondheidscoördinator moet voldoen aan de bekwaamheidseisen die in de regelgeving zijn vastgelegd. Als veiligheids- en gezondheidscoördinator kunnen optreden: een onafhankelijke expert, een coördinator die werkt voor een gespecialiseerd bureau, een architect of een aannemer die een specifieke opleiding hebben gevolgd en met succes een examen hebben afgelegd voor een erkende jury. De eigen architect van de bouwheer kan optreden als veiligheids- en gezondheidscoördinator, op voorwaarde dat hij aan alle eisen voldoet.
Wat omvat het Postinterventiedossier?
In geval van een nieuwbouw of een ingrijpende renovatie moet de veiligheids- en gezondheidscoördinator ook een postinterventiedossier bijhouden. Dit dossier bevat alle documenten die van belang kunnen zijn voor latere onderhouds-, renovatie- of sloopwerken. De coördinator moet dit dossier overhandigen aan de architect, die het op zijn beurt doorgeeft aan de bouwheer. De bouwheer moet het dossier bewaren en bij latere werken doorgeven aan de coördinator (of bij diens afwezigheid aan de aannemer). Bij verkoop van het gebouw moet het dossier worden overgedragen aan de nieuwe eigenaar. De notaris kan een verkoop niet verlijden zonder dit document indien na januari 2001 werken zijn uitgevoerd die de samenwerking van een coördinator vereisten, en bij uitbreiding voor elk nieuw gebouw na die datum.
Indien geen coördinator tussenkomt (bijv. als men enkel werkt met één gespecialiseerde aannemer) en een PID bestaat, moet de bouwheer zelf het postinterventiedossier bijhouden of deze taak toevertrouwen aan de architect, de aannemer of een V&G-coördinator.
Wanneer moet de veiligheids- en gezondheidscoördinator worden aangesteld?
De coördinator-ontwerp moet worden aangesteld tijdens de ontwerpfase. Het is in ieders belang de aanstelling zo vroeg mogelijk in deze fase te doen, of zelfs vóór deze fase, zodat de voor het ontwerp verantwoordelijke uitvoeringsverantwoordelijke ten volle kan profiteren van de bijstand en adviezen van de coördinator-ontwerp. De uitvoeringsverantwoordelijke-ontwerp (architect) mag niet beginnen met de uitvoering van het ontwerp zolang de coördinator veiligheid-ontwerp niet is aangesteld.
Wanneer te veel tijd verstrijkt vóór de aanstelling van de coördinator (bijvoorbeeld tot vlak vóór de start van de uitvoeringsfase van het project), bestaat het risico dat het ontwerpwerk volledig opnieuw moet worden gedaan om rekening te houden met de adviezen van de coördinator-ontwerp.
Een coördinator veiligheid-uitvoering moet worden aangesteld op alle werven waar twee of meerdere aannemers tegelijkertijd of opeenvolgend werken uitvoeren. De coördinator-uitvoering moet worden aangesteld vóór de start van de uitvoering van het werk, dus vóór de uitvoering van de eerste materiële activiteit op de werf. Geen enkele aannemer mag een activiteit op de werf beginnen vóór de aanstelling van de coördinator veiligheid-uitvoering.
Hoe?
- Vanaf de eerste stappen van het project zal de VGC de architect sensibiliseren en adviseren over Veiligheid en Gezondheid door een integratie te voorzien in de bouwfases, in de voorziening van latere interventies en in het gebruik in het algemeen. De VGC helpt u bij de evaluatie van de kandidaat-ondernemingen op het vlak van hun V&G-beleid. Hij begint het P.I.D. op te stellen. Hij zal van elke aannemer of interveniënt een Bijzonder Veiligheids- en Gezondheidsplan eisen dat de interveniënt sensibiliseert voor V&G en de gevaarlijke fasen van de werf benadrukt. Hij stelt het « Veiligheids- en Gezondheidsplan » op.
- Tijdens de uitvoering van het project zal hij de verschillende fasen van de werken coördineren in functie van de risico’s van co-activiteit. Hij zal regelmatig rapport uitbrengen over zijn werfbezoeken en opmerkingen maken over gedragingen of activiteiten met een te hoog risico. Hij zal werfvergaderingen organiseren om de risico’s naar voren te brengen en de interveniënten te informeren. Het PID zal worden aangevuld en afgewerkt op basis van de « as built » en zal worden overhandigd aan de Bouwheer.
Sancties voor het niet aanstellen van een CSS!
VERPLICHTING TOT AANSTELLING VAN EEN VGC
Naast het feit dat de Arbeidsinspectie de werf kan sluiten wegens afwezigheid van een V&G-coördinator of een duidelijk ontoereikende coördinator,
- Juridische gevolgen van het niet aanstellen van een VGC:
De wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk maakt de coördinatie van alle maatregelen met betrekking tot veiligheid en gezondheid op tijdelijke of mobiele werven verplicht.
In hoofdstuk 11 definiëren artikel 80 en volgende een reeks strafrechtelijke bepalingen over de mogelijke juridische gevolgen van het niet aanstellen van een V&G-coördinator (artikelen 16,1° en 21,1° van de wet). Voor tijdelijke of mobiele werven rust deze aanstellingsverplichting op de bouwheer, de architect of hun 'mandatarissen of aangestelden'. Zij worden in de wet en vervolgens in het recent gepubliceerde KB algemeen aangeduid met de term "uitvoeringsverantwoordelijke belast met het ontwerp of uitvoeringsverantwoordelijke belast met de controle op de uitvoering van de werken".
In het algemeen en op elk moment wegens afwezigheid van een V&G-coördinator kan, volgens artikel 80, de arbeidsinspectie op elk moment en op elke werf, zelfs zonder dat er sprake is van een ongeval, de nodige vaststellingen doen en de hierboven genoemde actoren vervolgen.
Maximale sancties op 30/4/2003 | Gevangenisstraf | Criminele boete | Administratieve boete | ... totaal |
Ontwerpfase | 1 jaar | 4.760 € | 2.480 € | 7.240 € |
Uitvoeringsfase | 1 jaar | 9.915 € | 4.760 € | 14.675 € |
... totaal | 2 jaar | 14.675 € | 7.240 € | 21.915 € |
Bij recidive van de inbreuk binnen de 3 jaar kunnen deze straffen en boetes worden verdubbeld!
- Strafrechtelijke gevolgen bij een ongeval:
Indien een ongeval plaatsvindt op de werf terwijl geen V&G-coördinator was aangesteld, zal de arbeidsauditeur de uitvoeringsverantwoordelijke vervolgen. De straffen en boetes zijn identiek aan de tabel hierboven. Bovendien wordt een dergelijke inbreuk op de wet Welzijn beschouwd als een zware en opzettelijke fout, en lopen de personen die de "uitvoeringsverantwoordelijke" vertegenwoordigen het risico te worden vervolgd door het parket van de Procureur des Konings op basis van de artikelen 418 tot 420 van het Strafwetboek voor onopzettelijke doodslag of voor onopzettelijke slagen en verwondingen door gebrek aan voorzichtigheid en voorzorg.
Het parket groepeert de twee dossiers die door de correctionele rechtbank zullen worden behandeld.
Deze straffen en/of boetes kunnen nooit door verzekeringen worden gedekt, evenmin als over het algemeen de verdedigingskosten bij strafrechtelijke vervolging.
- Burgerrechtelijke aansprakelijkheid:
De vaststelling van een inbreuk op de wet Welzijn kan ertoe leiden dat de "verzekeraars-wet" een burgerrechtelijke actie ondernemen (art. 1382 tot 1384 van het Burgerlijk Wetboek), met het oog op het verkrijgen van schadevergoeding (of de recuperatie van schadevergoeding betaald aan de slachtoffers door de verzekeraars).
De verzekeringsmaatschappijen die normaal de beroepsaansprakelijkheid dekken van de bouwprofessionals (die van de projectontwerpers en de niet-particuliere bouwheren), komen niet tussen als een dergelijke (zware) inbreuk op de wet wordt vastgesteld.
Daarnaast kan de uitvoeringsverantwoordelijke nog aansprakelijk worden gesteld voor alle bijkomende schade die het gevolg is van het ongeval:
- Schade aan derden
- Loonverlies en andere indirecte schade geleden door het slachtoffer, niet of slechts gedeeltelijk gedekt door de verzekering
- Alle andere indirecte kosten die het gevolg zijn van het ongeval (schade aan materiaal, schade aan de bouw of het gebouw, vertraging van de werf, bedrijfsschade, enz.).
Een Belgische verzekeringsmaatschappij heeft onlangs de kostprijs van een ongeval in de bouwsector geschat op bijna 1.830.000 €, waarbij een arbeider volledig en permanent verlamd raakte na een val op de werf.